VERBI POLACCHI
Max Power
SMASHWORDS EDITION
***
PUBLISHED BY:
Karibdis on Smashwords
VERBI POLACCHI
Copyright 2011 by Max Power
Smashwords Edition License Notes
This ebook is licensed for your personal enjoyment only. This ebook may not be re-sold or given away to other people. If you would like to share this book with another person, please purchase an additional copy for each person you share it with. If you’re reading this book and did not purchase it, or it was not purchased for your use only, then you should return to Smashwords.com and purchase your own copy. Thank you for respecting the author’s work.
***
VERBI POLACCHI
1. Introduzione
La lingua polacca appartiene alle lingue slave, come il russo, il ceco e lo slovacco. Le caratteristiche principali del polacco sono:
persona (prima, seconda e terza)
numero (singolare e plurale)
tempo (presente, passato e futuro)
modo (indicativo, condizionale e imperativo)
genere (maschile, femminile e neutro)
voce (attiva, passiva e riflessiva)
aspetto (perfettivo e imperfettivo)
2. L’aspetto verbale
Una delle caratteristiche delle lingue slave (particolarmente il polacco) è la presentazione dell’aspetto mediante pari verbali. L’aspetto di un verbo determina se l’azione è compiuta o incompiuta, in via di svolgimento, abituale o ripetuta nel tempo. Nelle lingue romanze, l’aspetto verbal non ha un’impronta visuale e sono le desinenze dei numerosi tempi verbali chi marcano l’aspetto.
In polacco, invece, esistono pochi tempi verbali in riguardo a lingue come l’italiano e, per questo, stabiliscono attributi esterni di aspetto con i pari aspettuali. In generale, possiamo dire che il senso di un verbo italiano corrisponde con due verbi polacchi.
Per esempio, il verbo scrivere in italiano corrisponde con i verbi pisać e napisać. Il primo verbo, pisać, ha l’aspetto imperfettivo, che indica lo sviluppo dell’azione. L’aspetto imperfettivo si centra nello svolgimento dell’azione, sia ripetuta regolarmente o irregolarmente, sia abituale. In italiano, questo aspetto è tradotto per un tempo presente o continuo come scrivo, scrivevo, scriverei, etc.
Il secondo verbo, napisać, coniuga tutti i tempi di aspetto perfettivo. L’aspetto perfettivo se centra nella conclusione o delimitazione dell’azione. Indica sempre una azione compiuta, dunque nun si può utilizzare nel presente. In italiano si traduce per tempi perfettivi come ho scritto, avevo scritto, avrò scritto.
2.1. Formazione dei pari aspettuali
La forma principale di ottenere l’aspetto perfettivo di un verbo è aggiungere un prefisso al verbo imperfettivo. I prefissi usati per formare verbi perfettivi sono na-, po-, prze-, s-, u-, wy-, z-, za-. Poi si indicano diversi esempi (prima l’imperfettivo seguito dal perfettivo):
uczyć > nauczyć (insegnare)
czekać > poczekać (aspettare)
czytać > przeczytać (leggere)
pić > wypić (bere)
Altra forma di ottenere verbi perfettivi è cambiare il suffisso del verbo imperfettivo:
dawać > dać (dare)
kupować > kupić (comprare)
otwierać > otworzyć (aprire)
Finalmente, ci sono dei verbi che hanno una formazione irregolare:
brać > wziąć (prendere)
mówić > powiedzieć (dire)
kłaść > położyć (porre)
3. Classificazione dei verbi
I verbi polacchi si classificano in quattro coniugazioni secondo la prima e seconda persona del singolare:
1ª coniugazione: finisce in -ę, -esz
2ª coniugazione: finisce in -ę, -isz/-ysz
3ª coniugazione: finisce in -am, -asz
4ª coniugazione: finisce in -em, -esz
4. Presente imperfettivo e futuro perfettivo
4.1. Prima coniugazione
Il presente imperfettivo e futuro perfettivo della prima coniugazione si forma con la radice del verbo più le desinenze -ę, -esz, -e, -emy, -ecie, -ą:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracuj-ę
pracuj-esz
pracuj-e
pracuj-emy
pracuj-ecie
pracuj-ą
4.2. Seconda coniugazione
Il presente imperfettivo e futuro perfettivo della seconda coniugazione si forma con la radice del verbo più le desinenze -ę, -isz / -ysz, -i / -y, -imy / -ymy, -icie / -ycie, -ą:
ROBIĆ (fare)
robi-ę
rob-isz
rob-i
rob-imy
rob-icie
robi-ą
4.3. Terza coniugazione
Il presente imperfettivo e futuro perfettivo della terza coniugazione si forma con la radice del verbo più le desinenze -am, -asz, -a, -amy, -acie, -ają:
ZNAĆ (conoscere)
zn-am
zn-asz
zn-a
zn-amy
zn-acie
zn-ają
4.4. Quarta coniugazione
Il presente imperfettivo e futuro perfettivo della quarta coniugazione si forma con la radice del verbo più le desinenze -em, -esz, -e, -emy, -ecie, -eją:
UMIEĆ (sapere)
umi-em
umi-esz
umi-e
umi-emy
umi-ecie
umi-eją
5. Futuro imperfettivo I
Il futuro di tutti i verbi imperfettivi si forma con l’ausiliare być (essere) in futuro più l’infinito imperfettivo del verbo principale:
PRACOWAĆ (lavorare)
będę pracować
będziesz pracować
będzie pracować
będziemy pracować
będziecie pracować
będą pracować
6. Futuro imperfettivo II
Il futuro di tutti i verbi imperfettivo si forma con l’ausiliare być (essere) in futuro più la terza persona del passato del verbo principale (si accorda in genere e numero):
PRACOWAĆ (lavorare)
będę pracował, pracowała
będziesz pracował, pracowała
będzie pracował, pracowała, pracowało
będziemy pracowali, pracowały
będziecie pracowali, pracowały
będą pracowali, pracowały
7. Passato
La terza persona dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la radice del verbo più una -ł per il maschile, -ła per il femminile, -ło per il neutro, -li per il maschile personale plurale e -ły per i restanti plurali:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracowa-ł (maschile)
pracowa-ła (femminile)
pracowa-ło (neutro)
pracowa-li (maschile personale plurale)
pracowa-ły (restanti plurali)
Per formare le altre persone bisogna usare la terza persona più le desinenze -(e)m, -ś, --, -śmy, -ście, --:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracowałe-m / pracowała-m
pracowałe-ś / pracowała-ś
pracowa-ł / pracowa-ła / pracowa-ło
pracowali-śmy / pracowały-śmy
pracowali-ście / pracowały-ście
pracowa-li / pracowa-ły
8. Passato impersonalee
Il passato impersonalee dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la radice del verbo più la desinenza -no / -to:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracowa-no
PIĆ (bere)
pi-to
9. Condizionale
Il condizionale dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la terza persona del passato più le desinenze -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście, -by:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracował-bym / pracowała-bym
pracował-byś / pracowała-byś
pracował-by / pracowała-by / pracowało-by
pracowali-byśmy / pracowały-byśmy
pracowali-byście / pracowały-byście
pracowali-by / pracowały-by
10. Condizionale impersonalee
Il condizionale impersonalee dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con il passato impersonalee più la particella by:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracowano by
PIĆ (bere)
pito by
11. Imperativo
L’imperativo dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la terza persona del singolare presente (senza la desinenza) più le desinenze --, -my, -cie:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracuj
pracuj-my
pracuj-cie
PIĆ (bere)
pij
pij-my
pij-cie
12. Participio attivo
Il participio attivo dei verbi imperfettivi si forma con la radice del verbo più le desinenze -ący, -ąca, -ące:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracuj-ący
pracuj-ąca
pracuj-ące
13. Participio passivo
Il participio passivo dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la radice del verbo più le desinenze -ny / -ty, -na / -ta, -ne / -te, -ni / -ci:
PISAĆ (scrivire)
pisa-ny
pisa-na
pisa-ne
pisa-ni
PIĆ (bere)
pi-ty
pi-ta
pi-te
pi-ci
14. Gerundio presente
Il gerundio presente dei verbi imperfettivi si forma con la terza persona del plurale del presente più la desinenza -c:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracują-c
PIĆ (bere)
piją-c
15. Gerundio passato
Il gerundio passato dei verbi perfettivi si forma con la radice del verbo più le desinenze -wszy / -szy:
zrobić (fare)
zrobi-wszy
WYPIĆ (bere)
wypi-wszy
16. Sostantivo verbale
Il sostantivo verbale dei verbi imperfettivi e perfettivi si forma con la radice del verbo più le desinenze -enie / -cie:
PRACOWAĆ (lavorare)
pracowa-nie
PIĆ (bere)
pi-cie
1. biec (correre)
imperfettivo pf: pobiec
*Indicativo
presente
ja biegnę
ty biegniesz
on biegnie
my biegniemy
wy biegniecie
oni biegną
futuro I
ja będę biec
ty będziesz biec
on będzie biec
my będziemy biec
wy będziecie biec
oni będą biec
futuro II
ja będę biegł, biegła
ty będziesz biegł, biegła
on będzie biegł, biegła, biegło
my będziemy biegli, biegły
wy będziecie biegli, biegły
oni będą biegli, biegły
passato
ja biegłem, biegłam
ty biegłeś, biegłaś
on biegł, biegła, biegło
my biegliśmy, biegłyśmy
wy biegliście, biegłyście
oni biegli, biegły
passato impersonale
biegnięto
*Condizionale
presente
ja biegłbym, biegłabym
ty biegłbyś, biegłabyś
on biegłby, biegłaby, biegłoby
my bieglibyśmy, biegłybyśmy
wy bieglibyście, biegłybyście
oni biegliby, biegłyby
impersonale
biegnięto by
*Imperativo
presente
biegnij
biegnijmy
biegnijcie
*Participio
attivo
biegnący
passivo
—
*Gerundio
presente
biegnąc
*Sostantivo verbale
biegnięcie
2. brać (prendre)
imperfettivo pf: wziąć
*Indicativo
presente
ja biorę
ty bierzesz
on bierze
my bierzemy
wy bierzecie
oni biorą
futuro I
ja będę brać
ty będziesz brać
on będzie brać
my będziemy brać
wy będziecie brać
oni będą brać
futuro II
ja będę brał, brała
ty będziesz brał, brała
on będzie brał, brała, brało
my będziemy brali, brały
wy będziecie brali, brały
oni będą brali, brały
passato
ja brałem, brałam
ty brałeś, brałaś
on brał, brała, brało
my braliśmy, brałyśmy
wy braliście, brałyście
oni brali, brały
passato impersonale
brano
*Condizionale
presente
ja brałbym, brałabym
ty brałbyś, brałabyś
on brałby, brałaby, brałoby
my bralibyśmy, brałybyśmy
wy bralibyście, brałybyście
oni braliby, brałyby
impersonale
brano by
*Imperativo
presente
bierz
bierzmy
bierzcie
*Participio
attivo
biorący
passivo
brany
*Gerundio
presente
biorąc
*Sostantivo verbale
branie
3. być (essere)
imperfettivo pf: —
*Indicativo
presente
ja jestem
ty jesteś
on jest
my jesteśmy
wy jesteście
oni są
futuro I
ja będę być
ty będziesz być
on będzie być
my będziemy być
wy będziecie być
oni będą być
futuro II
ja będę
ty będziesz
on będzie
my będziemy
wy będziecie
oni będą
passato
ja byłem, byłam
ty byłeś, byłaś
on był, była, było
my byliśmy, byłyśmy
wy byliście, byłyście
oni byli, były
passato impersonale
—
*Condizionale
presente
ja byłbym, byłabym
ty byłbyś, byłabyś
on byłby, byłaby, byłoby
my bylibyśmy, byłybyśmy
wy bylibyście, bylybyście
oni byliby, byłyby
impersonale
—
*Imperativo
presente
—
—
—
*Participio
attivo
będący
*Gerundio
presente
będąc
*Sostantivo verbale
bycie
4. chcieć (volere)
imperfettivo pf: zechcieć
*Indicativo
presente
ja chcę
ty chcesz
on chce
my chcemy
wy chcecie
oni chcą
futuro I
ja będę chcieć
ty będziesz chcieć
on będzie chcieć
my będziemy chcieć
wy będziecie chcieć
oni będą chcieć
futuro II
ja będę chciał, chciała
ty będziesz chciał, chciała
on będzie chciał, chciała, chciało
my będziemy chcieli, chciały
wy będziecie chcieli, chciały
oni będą chcieli, chciały
passato
ja chciałem, chciałam
ty chciałeś, chciałaś
on chciał, chciała, chciało
my chcieliśmy, chciałyśmy
wy chcieliście, chciałyście
oni chcieli, chciały
passato impersonale
chciano
*Condizionale
presente
ja chciałbym, chciałabym
ty chciałbyś, chciałabyś
on chciałby, chciałaby, chciałoby
my chcielibyśmy, chciałybyśmy
wy chcielibyście, chciałybyście
oni chcieliby, chciałyby
impersonale
chciano by
*Imperativo
presente
chciej
chciejmy